İbrahim Şinasi

ibrahimsinasiefendiİbrahim Şinasi, İstanbul’un Cihangir semtinde dünyaya gelmiştir. Doğum tarihi kaynaklarda farklı olarak bildirilmektedir.  (5 Ağustos 1826-1824-1827)  Şinasi’nin doğum tarihini yakın dostu olan Ziyad Ebüzziya Tevfik 1826 olarak dile getirmiştir. Babası, topçu yüzbaşı Mehmet Ağa, annesi ise Esma Hanım’dır. 1828’te babası Yüzbaşı Mehmet Bey’in Rusya ile yapılan savaşta Şumnu’da şehit düşmesiyle henüz iki yaşındayken yetim kaldı. Çocukluğu yokluk içinde geçti. 1832’de Mahalle Mektebi’ne girdi. Şinasi, ilköğretimini Mahalle Sıbyan Mektebi’nde ve Feyziye Okulu’nda tamamladıktan sonra Tophane Müşiriyeti Mektubî Kalemi’ne kâtip adayı olarak girdi. Burada görevli memurlardan İbrahim Efendi’den Arapça ve Farsça öğrendi. Aynı kalemde görevli eski adı Chateauneuf olan Reşat Bey’den Fransızca dersi aldı. Bu görevindeki çalışkanlığı ve başarısı nedeniyle, önce memurluk sonra hulefalık derecesine yükseltildi. Tophane Müşiriyeti’ne verdiği bir dilekçe üzerine 1849’da maliye alanında eğitim alması için devlet tarafından Paris’e gönderildi fakat burada edebiyat ve dil konularındaki çalışmalarını sürdürdü. Oryantalist De Sacy Ailesi ile dostluk kurdu. Ernest Renan’la tanıştı, Alphonse de Lamartine’in toplantılarını izledi. Oryantalist Pavet de Courteille’e çalışmalarında yardım etti. Ünlü dilbilimci Paul Emile Littré ile tanıştı. 1851’de Société Asiatique’e üye seçildi. 1854’te Paris dönüşünde bir süre Tophane Kalemi’nde çalıştı. Daha sonra Meclis-i Maarif Üyeliği’ne atandı. Encümen-i Daniş’te (ilimler akademisi) görev yaptı. Koruyucusu Sadrazam Mustafa Reşit Paşa’nın görevinden ayrılması üzerine üyelikten çıkarıldı. Reşit Paşa, 1857’de yeniden sadrazam olunca, Şinasi de eski görevine döndü. 1858’de Mustafa Reşit Paşa’nın ölümünden sonra Yusuf Kamil Paşa’nın koruyuculuğunu kazanmıştı . 1860’da Agah Efendi ile birlikte Tercüman-ı Ahvâl Gazetesi’ni çıkardı. Altı ay sonra Tasvir-i Efkâr adlı bir başka gazeteyi tek başına yönetmeye başladı. Devlet işlerini eleştirmesi ve Sultan Abdülaziz’e karşı girişilen eylemin düzenleyicilerinin yanında yer alması nedeniyle 1863’teki Meclis-i Maarif’teki görevine son verildi. Gazeteyi Namık Kemal’e bırakarak, 1865’te Fransa’ya gitti. Orada sözcük çalışmalarına yöneldi. Société Asiatique Üyeliği’nden ayrıldı. 1867’de İstanbul’a döndü. Kısa bir süre sonra yeniden Paris’e gitti. Burada kaldığı iki yıla yakın sürede, Fransa Milli Kütüphanesi’nde araştırmalar yaptı. 1869’da İstanbul’a dönünce bir matbaa açtı ve eserlerinin basımıyla uğraşmaya başladı. Kısa bir süre sonra da 13 Eylül 1871’de beyin tümöründen öldü. Şinasi; Gazeteci, şair ve tiyatro yazarlığı kimliği ile tanınır. 19. yüzyılda Türk edebiyatını etkileyen ve yönlendiren yazarlar arasında yer alır. Osmanlı toplumunun çağdaş uygarlığı yakalayarak gelişebileceğini, bununsa batı örnek alınarak gerçekleşebileceğini savunan batılılaşma hareketinin öncülerinden biridir. Gazetelerde yazdığı makalelerle, Fransızca’dan yaptığı şiir çevirileriyle, edebi ve toplumsal eleştirileriyle, yazdığı tiyatro yapıtlarıyla ve kullandığı yalın, halkın anlayabileceği arı dille edebiyatta batılılaşmanın ilk adımlarını atmıştır. Batı uygarlığındaki Türk Edebiyatı’nın kurucusudur. Tanzimat Edebiyatı’nı başlatan, Batı Edebiyatı yolunda nazım ve nesir türünde ilk olarak eser veren Şinasi’dir. İlk çeviri şiirleri, ilk noktalama işaretleri, ilk özel Türk gazeteciliği ve ilk yerli tiyatro eseri edebiyatımıza onunla girmiştir. Akılcı ve mantıkçı olup, Türk toplumuna yeni bir görüş kazandırmak gayesindedir. Halkçıdır, halka karşı sorumluluk duygusu ile doludur. Halk, vatan millet gibi sözcükleri bugünkü anlamda ilk olarak kullanan yine Şinasi’dir. Şiiri mecazlardan arıtıp yalın hale koyar, soyut anlatımdan somut anlatıma geçer. Halk dehasına inanır, edebiyatımızda ilk olarak halk kaynaklarından yararlanıp dil, folklor araştırmaları yapar. Mazmunlu deyişler yerine sade bir dil, konuşma diline dayanan bir Türkçe yerleştirmiştir. Sanat için sanat ilkesini bırakır, halk için sanat ilkesine bağlanır. Divan Edebiyatı’ndaki parça güzelliği anlayışına karşı, toplu güzellik anlayışını savunmuştur. Toplumu bilgice kalkındırmak için en önemli yolun gazete olduğunu bilmiş ve ilk özel gazeteyi çıkarmıştır. (Tercüman-ı Ahval) Nesir alanında da kompozisyon alanında karşımıza çıkar. 

Şinasi Neler Yapmıştır?

Şinasi, ilk Türkçe özel gazete olan Tercüman-ı Ahval’i Agâh Efendi ile birlikte çıkarır. Bu Tanzimat edebiyatının başlangıcıdır. İlk Türkçe tiyatro olan Şair Evlenmesi’ni kaleme alır. Noktalama işaretlerini ilk kez burada kullanır. Yalın dilin başyapıtıdır. Tasvir-i Efkâr’ı tek çıkarır. Tanzimat sonrası ilk kez “ben” diyen şair ve yazardır. İlk makale olan “İstanbul Sokaklarının Tenvir ve Tathiri” Şinasi’ye aittir. “Durub-i Emsal-i Osmaniye” adlı eseri ile Tanzimat sonrası ilk kez atasözlerini toplar. La Fontaine’den ilk çevirileri yapar. Son tezkire olan Fatin Tezkiresi’ni hazırlar.

Hakkımda Admin

"Edibane.com" divan edebiyatı şiirlerinden, modern şiirlere, halk edebiyatından güncel konulara kadar çok çeşitli muhtevayı barındırıyor. Eklediğimiz içeriklerle ilgili görüşlerinizi yorum kısmından, sitemizde yer almasını istediğiniz içerikleri iletişim kısmından bizimle paylaşabilirsiniz.

Bu yazılar ilginizi çekebilir

Bekir Sıtkı Erdoğan

Bekir Sıtkı Erdoğan, 1926 yılında Karaman´da doğdu. Kuleli Askeri Lisesi ve Kara Harp Okulu mezunu …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.